EMDR en traumaverwerking
Wanneer een ervaring blijft doorwerken
Sommige gebeurtenissen hebben een grote impact.
Een ongeval, ziekenhuisopname, moeilijke bevalling, verlies, een ingrijpende gebeurtenis op school, geweld, een moeilijke start in het leven of langdurige onveiligheid kunnen ervoor zorgen dat een ervaring ook later nog blijft doorwerken.
Dat kan zichtbaar worden in angst, boosheid, vermijding, slaapproblemen, sterke emoties of gedragsveranderingen. Maar trauma kan zich ook minder zichtbaar uiten, bijvoorbeeld in lichamelijke spanning, verhoogde alertheid, controlebehoefte, moeilijkheden in relaties of een voortdurend gevoel van onveiligheid.
Bij kinderen is het verband met wat er is gebeurd bovendien niet altijd meteen duidelijk. Een kind vertelt niet noodzakelijk: "Ik heb hier nog last van." Het kan het eerder laten zien in spel, gedrag, lichaam of relaties.
Binnen De Kiem ligt een belangrijke expertise in traumagerichte psychotherapie en EMDR, met bijzondere aandacht voor kinderen, ouders en de ouder-kindrelatie.
Wat is EMDR?
EMDR is een psychotherapeutische behandelmethode die helpt om ingrijpende of traumatische ervaringen te verwerken wanneer deze vandaag nog steeds invloed hebben op hoe iemand zich voelt, gedraagt of reageert.
Na een overweldigende gebeurtenis kan een herinnering als het ware nog "vastzitten". Je weet met je verstand dat de gebeurtenis voorbij is, maar je lichaam en emoties kunnen nog reageren alsof het opnieuw gebeurt. Dit kan zich uiten in angst, spanning, nachtmerries, vermijding, sterke emoties of lichamelijke reacties.
Tijdens EMDR wordt samen met de therapeut een herinnering of ervaring die nog veel spanning oproept, kort voor de geest gehaald. Tegelijkertijd wordt er afleidende stimulatie gegeven, bijvoorbeeld door oogbewegingen, trillers of andere vormen van bilaterale stimulatie.
Je hoeft de gebeurtenis daarbij niet uitgebreid opnieuw te vertellen. Tijdens de verwerking kunnen beelden, gedachten, gevoelens en lichamelijke reacties veranderen. De herinnering blijft bestaan, maar wordt minder beladen en krijgt meer een plaats in het verleden.
Bij kinderen wordt EMDR aangepast aan hun leeftijd, ontwikkeling en belevingswereld. Er kan gewerkt worden met verhalen, tekeningen, spel en andere creatieve werkvormen. Ook ouders worden waar nodig bij het traject betrokken.
EMDR is niet alleen bedoeld voor wat we klassiek "grote trauma's" noemen. Ook een medische ervaring, verlies, moeilijke bevalling, ongeval, pesten of een andere ingrijpende gebeurtenis kan iemand sterk blijven beïnvloeden.
Het doel van EMDR is niet om te vergeten wat er gebeurd is, maar om ervoor te zorgen dat het verleden je vandaag minder blijft overspoelen.
EMDR bij kinderen
Kinderen verwerken ingrijpende gebeurtenissen op hun eigen manier. Soms kunnen ze goed vertellen wat er is gebeurd, maar vaak laten ze vooral in hun gedrag, spel, lichaam of emoties zien dat iets hen nog bezighoudt.
Een kind kan bijvoorbeeld angstiger worden, sneller boos of verdrietig zijn, slecht slapen, meer lichamelijke klachten hebben, situaties gaan vermijden of sterk reageren op dingen die aan de gebeurtenis doen denken. Soms lijkt een kind na een gebeurtenis gewoon verder te gaan, maar merk je pas later dat het nog steeds spanning met zich meedraagt.
EMDR kan helpen om deze ervaringen op een veilige manier te verwerken.
Bij kinderen wordt EMDR aangepast aan hun leeftijd, ontwikkeling en belevingswereld. We werken niet noodzakelijk door uitgebreid over de gebeurtenis te praten. Afhankelijk van het kind kunnen verhalen, tekeningen, spel, fantasie of andere creatieve werkvormen helpen om de herinnering te benaderen.
EMDR kan bijvoorbeeld worden ingezet na:
- een ongeval of andere schokkende gebeurtenis;
- een ziekenhuisopname of medische ingreep;
- een moeilijke of traumatische bevalling;
- verlies of een ingrijpende verandering;
- pesten, geweld of andere ervaringen die veel impact hebben gehad;
- een moeilijke start of vroegkinderlijke ervaringen van onveiligheid;
- gebeurtenissen die nog steeds angst, spanning of sterke emoties oproepen.
Bij jonge kinderen is de betrokkenheid van ouders belangrijk. Een kind hoeft niet precies te kunnen vertellen wat er aan de hand is om geholpen te kunnen worden. Samen zoeken we naar een manier die past bij het kind en naar wat het nodig heeft om zich voldoende veilig te voelen.
Soms is EMDR een duidelijk afgebakend onderdeel van de behandeling. Bij vroegkinderlijk of complex trauma kan een breder traject nodig zijn, waarin ook aandacht is voor hechting, emotieregulatie, lichaamsbeleving en de ouder-kindrelatie.
Het doel is dat wat er gebeurd is een plek kan krijgen, zodat het kind weer meer ruimte ervaart om te spelen, te groeien en zich veilig te voelen.
Wanneer trauma al vroeg begint
Een bijzondere focus binnen De Kiem ligt op vroegkinderlijk trauma, hechting en de impact van ingrijpende ervaringen op de ontwikkeling.
Bij jonge kinderen gaat het niet altijd om één duidelijk afgebakende traumatische gebeurtenis. Soms gaat het om een opeenstapeling van ervaringen: een moeilijke zwangerschap of bevalling, medische problemen, langdurige ziekenhuisopnames, vroegkinderlijke onveiligheid, verlies, wisselende zorgfiguren of andere ervaringen die de ontwikkeling en het gevoel van veiligheid hebben beïnvloed.
Daarbij is een bredere traumagerichte benadering nodig. EMDR kan een belangrijk onderdeel zijn, maar wordt waar nodig gecombineerd met speltherapie, ouder-kindtherapie, lichaamsgerichte interventies en hechtingsgericht werken.
Het kind hoeft niet alles onder woorden te kunnen brengen om met trauma te kunnen werken.
EMDR voor ouders
Ook als ouder kun je diep geraakt worden door wat je meemaakt. Soms gebeurt er iets tijdens de zwangerschap, bevalling of medische zorg. Soms maakt een gebeurtenis met je kind veel bij je los. En soms merk je dat een ervaring uit het verleden opnieuw wordt geraakt door het ouderschap.
Je kunt bijvoorbeeld merken dat je blijft piekeren, snel angstig of gespannen bent, je schuldig of machteloos voelt, bepaalde situaties vermijdt of sterk reageert op wat er met je kind gebeurt. Ook wanneer je rationeel weet dat de gebeurtenis voorbij is, kan je lichaam nog reageren alsof er opnieuw gevaar is.
EMDR kan helpen wanneer een ingrijpende ervaring nog steeds veel invloed heeft op hoe je je voelt en reageert.
Binnen De Kiem kan EMDR voor ouders onder andere worden ingezet bij:
- een moeilijke of traumatische bevalling;
- vroeggeboorte of een moeilijke start van je kind;
- medische problemen of ziekenhuisopnames;
- verlies en rouw;
- een ingrijpende gebeurtenis die je samen met je kind hebt meegemaakt;
- ervaringen uit je eigen verleden die door het ouderschap opnieuw geraakt worden.
Tijdens EMDR hoef je niet uitgebreid opnieuw te vertellen wat er is gebeurd. Samen richten we ons op wat vandaag nog spanning oproept, zodat de ervaring minder overweldigend kan worden en meer een plaats kan krijgen.
Bij de begeleiding is er ook aandacht voor wat de ervaring betekent binnen jouw ouderschap en in de relatie met je kind. Wanneer je als ouder opnieuw meer rust en draagkracht ervaart, kan dit ook ruimte geven in het contact met je kind.
Soms is EMDR voldoende om een specifieke ervaring te verwerken. Soms maakt het deel uit van een breder traject waarin ook aandacht is voor draagkracht, emoties, lichaamsgerichte reacties en de ouder-kindrelatie.
Je hoeft niet te wachten tot je helemaal vastloopt. Ook wanneer je merkt dat iets wat gebeurd is nog steeds tussen jou en je ouderschap in staat, kan het waardevol zijn om er samen naar te kijken.
EMDR voor ouders is binnen De Kiem gericht op het ouderschap en traumagerelateerde problematiek. Ik bied geen individuele EMDR-behandeling aan volwassenen aan voor algemene psychologische problematiek.
Traumaverwerking binnen scholen en voorzieningen
Trauma raakt niet alleen individuen. Soms wordt een hele klas, school, team of voorziening geconfronteerd met een ingrijpende gebeurtenis.
Bijvoorbeeld na een overlijden, ernstig ongeval, medische gebeurtenis, crisissituatie of andere gebeurtenis die een grote impact heeft op leerlingen en medewerkers.
De Kiem kan scholen en voorzieningen ondersteunen op verschillende niveaus:
Voor leerlingen
Wanneer meerdere kinderen of jongeren door een gebeurtenis geraakt zijn, kan een groepsgerichte traumainterventieaangewezen zijn. Afhankelijk van leeftijd, situatie en hulpvraag kan onder andere C-GTEP worden ingezet.
Voor schoolteams en hulpverleningsteams
Ook professionals kunnen geraakt worden door wat zij meemaken. G-TEP kan worden ingezet voor teams die geconfronteerd werden met een ingrijpende gebeurtenis, langdurige emotionele belasting of een opeenstapeling van moeilijke ervaringen.
De focus ligt op verwerking binnen een veilige en gestructureerde groepscontext, zonder dat deelnemers hun persoonlijke verhaal uitgebreid in groep hoeven te vertellen.
Meer informatie hierover vind je bij professionelen